Home कृषि उधमशिलता अगरउड व्यवसायीक खेती र सम्भावना

अगरउड व्यवसायीक खेती र सम्भावना

अगरउड संसारको सबै भन्दा महँगो रुख मध्यको एक हो यसलाई विभिन्न देशमा विभिन्न नामले चिनिन्छ । ईगल उड ,अग्रु, गहुरु, एलोस उड ,एजिटा उड, गारो उड ,आल्मबेक जस्ता नामले अगरउडलाई संसारभर चिनिन्छ यसको वैज्ञानिक नाम एक्ऊईलेरिया मालाकेन्सिस हो एक्ऊईलेरिया लेटिन भाषाको एक्ऊईलिया शब्दबाट आएको हो जस्को अर्थईगलकिङ्ग अफ बर्डस्हो । यो साइटिसको अनुसूची दुईमा पर्ने वनस्पति हो ।

भारत , इन्डोनेसिया (सुमत्रा, ब्रुनोइ) ,इरान , बङ्गलादेश , भुटान , मलेसिया , सिङ्गापुर , थाइल्याण्ड , दक्षिण चीन, भियतनाम तथा अन्य देशमा गरिने खेती यो वनस्पतिको साधारणतया समुद्र सतह देखि १८००  मि. सम्मको उचाइ,२०२२°से. तापक्रम भएको बढी पानी पर्ने,भिरालो ठाउँमा व्यवसायिक खेती गर्न सकिन्छ यो १५३० मि. अग्लो, .. मि. मोटाइ , सिधा पातलो चुच्चो सेमि. लामो पात हुने सदाबहार रुख हो । वास्नादार रुखको नामबाट प्रख्यात रहेको अगरउड कम लगानी कम श्रम प्रयोग गरेर पनि सजिलै हुर्काउन सकिने र यसको माग र बजारभाउ राष्ट्रिय तथा अन्तरास्ट्रिय बजारमा  निकै राम्रो भएकाले यो रुखको खेतीमा धरै कृषकहरु उत्साहित हुदैँ गइरहेका छन् । विशेषतः विश्वव्यापीरूपमा अगरउड खपत हुने मुख्य  क्षेत्र छन् :

. उत्तर पुर्वी एसिया तथा ताइवान , कोरिया , जापान आदिका बजारहरू,

२. अरेबियन पेनिन्सुला केन्द्रित पश्चिमी तथा मध्य एसियाका क्षेत्रहरू

विश्वव्यापीरूपमा  यसको ब्यापार करिव मिलियन अमेरिकी डलरदेखि १२ मिलियन अमेरिकी डलर रहेको । करिब १० वर्षमा अगरवुडको उत्पादन लिन सकिने र राम्रो चोप भएको एउटै रुखबाट  १० लाख देखि करोडसम्म आम्दानी गर्न सकिने भएकाले कृषि क्षेत्रमा लगानी गर्न चाहाँने जो कोहीलाई पनि अगरवूड खेती सुनौलो अवसर हुन सक्दछ ।

खेती प्रविधि:

खैरो रङ्को, अन्डाकार . सेमि. लामो वीउ हुने यो रुखलाई मुख्य बारीमा सार्नकालागी सर्वप्रथम नर्सरीमा बेर्ना उत्पादन गर्नुपर्दछ । नर्सरीमा उत्पादन भएका बेर्नालाई ४ देखि ७ पि.एच भएको दोमट माटो  खेतमा  २ देखि ३  फिटको फरकमा खाल्डो नि पोलिथिनमा भएको बिरुवा निकालेर . वर्ग मिटर खाल्डोमा रोप्न सकिन्छ । वरपर भएका झारपात वा अन्य विरुवाले यसलाई हुर्कन बाधा पुर्याउने हुँदा बर्ष नपुगिन्जेल बार्षिक देखि पटकसम्म गोडमेल गरि माटो खुकुलो बनाउँने र बेलाबेला मलजल भने गरीनै रहनु पर्दछ ।

माटो , पानी मल:

लगभग सबैखाले माटोमा हुने भएतापनि जंगली वा दोमट माटोमा यो  छिटो हुर्कन्छ यसको व्यवसायीक खेतीलाई हल्का अम्लिय  कमलो माटो चाहिने भएतापनि सिचाँईको राम्रो व्यवस्था भने सुख्खा माटोमा पनि यो सजिलै हुर्कन्छ अगरउडको मुख्य उत्पादनको रुपमा रहेको चोपको गुणस्तर र परिणाम वृद्धिकालागी भने समय-समयमा मल भने हाली राख्नु पर्दछ भने ५ बर्ष पुगेपछिका बोटहरुमा नाइट्रोजनको मात्रा बढाँउदै लग्नुपर्दछ ।

फाइदा :

भगवानको वृक्षको रुपमा चिनिने अगरवुड हिन्दु, बौद्ध लगायतका अन्य धार्मिक आस्थासँगै जोडिएको वृक्ष औषधी तथ्य सजावटको रुपमा पनि प्रयोग गरिन्छ यस वनस्पतिबाट विश्वकै उच्च श्रेणिको तेल निकालिन्छ यसको तेल डिप्रेसन , क्यान्सर, दम, उच्च रक्तचाप ,हेपटाइटिस , कलेजो मृगौलाको समस्या तथा फोक्सो , पेटमा हुने ट्युमर आदि रोगहरूको उपचार गर्न आयुर्वेदमा प्रयोग गरिन्छ । यसका  विभिन्न भागको छुट्टाछुट्टै महत्व हुन्छ: जसमा यसको  पातमजेदार चियाको लागि , मधुमेह ,दम उपचारका लागि ,तेलछाला सम्बन्धि , बाथ , यौन रोग आदिकालागि, काठको धुलोधुपको रूपमा प्रयोगमा आएको देखिन्छ,यसैगरी अगरउडको चोप  एरोमा थेरापी ,अत्तर अन्य वास्नादार बस्तुहरु बनाँउन  प्रयोग गरिन्छ।

तेलको गुणस्तर:

१००% शुद्ध भारतको आसाममा पाइन्छ

ग्रेड ए: थाइल्यान्डमा उत्पादन हुने सबैभन्दा शुद्ध तेल (९५९९%) मानिन्छ  

ग्रेड बि: भन्दा गुणात्मक हिसाबले कम हुन्छ

चोप बन्ने प्रक्रिया :

प्रत्येक रुखमा प्राकृतिक र कृत्रिम तरिकाबाट अगर लाग्दछ प्राकृतिक रूपमा एउटा रुखमा अगर लाग्नकोलागि २५५० बर्ष लाग्छ यसमध्ये पनि सबैमा लाग्छ भन्ने हुदैँन। कृत्रिम रुपमा अगर निकाल्नकालागि वैज्ञानिक प्रविधिबाट कृत्रिम गर्भधान गराई रुखभित्र ढुसी उत्पादन (फन्जिसाइड इन्ड्युस) गरिन्छ । फन्जाइ/ढुसी  विरुवामा प्रवेश गरेपछि ,रुखका काठबाट चोप उत्पादन हुन थाल्दछ ।  एस्परगलास प्रजाति , बेट्रोडाईपोलिडिया प्रजाति , फेसारिएम प्रजाति आदि प्रकारका ढुसीले काठमा आक्रमण गराई विरुवाबाट चोप निकाल्छ जसलाई अंग्रेजी भाषामा रेजिन भनिन्छ यो रेजिनले भित्रको कडा काठलाई मार्दै/खियाँउदैँ कालो पदार्थ उत्पादन गर्छ यो नै वास्तविक अगर हो ।

नेपालमा तराईको समथल भुभाग देखि मध्य पहाडी भुभागको १८००० मिटरको उचाइसम्म यसको खेती गर्न राम्रो मानिन्छ । नेपालको हावापानी , भूगोलमा यसको खेती गर्न सकिने ठाउँहरूमा धेरनै भएता पनि व्यावसायिक रूपमा ्भने यसको खेती गरिएका ठाउँ एकदमै न्यून रहेका छन् ।
खेती गर्दैमा टपक्क फल फुल्ने, आम्दानी भैहाल्ने भन्ने नहुने र यसबाट हुने आम्दानी रुखबाट निस्किने अगरको गुणस्तरमा भर पर्ने भएकाले संभावना हुदाँहुदैँ पनि प्रविधि विस्तारमा पछि पर्दा यसको बजारीकरण चुनौतीपूर्णनै छ ।
नेपालमा वन नियमावलीको पछिल्लो संसाधनले अगरउडलाई रोयल्टी दिइसकेको  र यो रोयल्टी कायम गरेर किनबेच, ओसारपसार गर्न पाइने भएतापनि इनोकुलेसन गरेर (प्राकृतिक तथा कृत्रिम ) गर्भधारण गरी उत्पादन भने निकै कम भएको पाइन्छ ।

 

 

 

लेखक

बिनिता तिमिल्सिना

Must Read

लसुन खेती प्रविधि

परिचय लसुन एक प्रकारको मसला तथा नगदे बाली हो । यसमा Allicin भन्ने तत्व हुन्छ ।Allinase enzyme  ले Allicin बनाउँदछ जुन मानिस तथा जनावरकालागि परापुर्वककालबाटै...

गोब्रे च्याउ खेति प्रविधि

नेपालमा च्याउको खेती गर्ने अधिकाशं किसानको रोजाइमा  सजिलै खेती गर्न सकिने , बजार पु¥याउँदा उपभोक्ताले सजिलै किन्न सक्ने र खासै धेरै लगानी र हेरचाह...

Prospects of Organic Agriculture in Nepal

-Anupa Gaire IAAS,Lamjung According to IFOAM, “Organic Agriculture is a production system that sustains the health of soils, ecosystems, and people. It relies on ecological processes,...

Resilience against Shrinked Economy: Retention of Agri-experts.

  "As the Covid-19 have dreadfully struck the country’s economy, talks have been on the surge to restore the sinking economy afloat through intervention of...

उपभोक्ता र अर्गानीक कृषि

-समिक्षा गौतम मानिसको जीवन चक्रमा उसले सबैभन्दा बढी उपभोग गर्ने खानाको न व्याख्या गरेर कहिले सकिन्छ न यसका परिकारहरुको नाम भनेर नै कहिले सकिन्छ ।...